کدام کشورها بیشترین راکتور هستهای ماژولار کوچک را میسازند؟
کدام کشورها بیشترین راکتور هستهای ماژولار کوچک را میسازند؟ بررسی رتبه کشورها و جایگاه ایران
منبع اصلی: Visual Capitalist | تاریخ انتشار: ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶
این گزارش بر اساس دادههای منتشرشده از سوی آژانس انرژی هستهای OECD (NEA) نشان میدهد که کدام کشورها در حال توسعه بیشترین تعداد راکتورهای هستهای ماژولار کوچک یا SMR هستند. طبق این رتبهبندی، ایالات متحده آمریکا با ۲۸ اعلام مکان، فاصله زیادی با دیگر کشورها دارد و در صدر جهان قرار گرفته است.
خلاصه سریع
-
آمریکا: ۲۸ اعلام مکان
-
کانادا: ۹
-
بریتانیا: ۷
-
روسیه: ۵
-
چین، فنلاند، فرانسه و لهستان: هرکدام ۴
-
اندونزی و سوئد: هرکدام ۳
این اینفوگرافیک نشان میدهد که کدام کشورها تا سال ۲۰۲۶ بیشترین فعالیت را در زمینه ساخت یا اعلام مکان برای راکتورهای هستهای ماژولار کوچک دارند. در این گزارش، اندازه هر SMR متناسب با تعداد اعلام مکانهای ثبتشده برای هر کشور نمایش داده شده است. ایالات متحده با ۲۸ اعلام مکان، رهبر جهانی این حوزه است و پس از آن کانادا با ۹ و بریتانیا با ۷ قرار دارند.
SMRها از مهمترین فناوریهای انرژی پاک آینده به شمار میروند، زیرا نسبت به نیروگاههای هستهای سنتی کوچکتر، انعطافپذیرتر و در بسیاری از سناریوها سریعتر و ارزانتر قابل استقرار هستند. این ویژگیها باعث شده SMRها به گزینهای جدی برای تأمین برق پایدار، پشتیبانی از شبکه، و حتی تغذیه مراکز داده و مناطق دورافتاده تبدیل شوند.
بر اساس دادههای NEA، تنها ۷۸ مورد از ۱۲۹ طرح SMR تحت رصد این نهاد بهصورت عمومی در داشبورد دیجیتال ثبت شدهاند. برخی طرحها درخواست کردهاند در فهرست عمومی نمایش داده نشوند یا هنوز در مرحله توسعه فعال نیستند.
رتبه کشورها در توسعه SMR
| رتبه | کشور | تعداد اعلام مکان |
|---|---|---|
| 1 | ایالات متحده | 28 |
| 2 | کانادا | 9 |
| 3 | بریتانیا | 7 |
| 4 | روسیه | 5 |
| 5 | چین | 4 |
| 6 | فنلاند | 4 |
| 7 | فرانسه | 4 |
| 8 | لهستان | 4 |
| 9 | اندونزی | 3 |
| 10 | سوئد | 3 |
چرا SMRها مهم هستند؟
SMR مخفف Small Modular Reactor است و به راکتورهایی گفته میشود که معمولاً ظرفیت تولید آنها تا حدود ۳۰۰ مگاوات الکتریکی است. این رقم در مقایسه با نیروگاههای هستهای سنتی که اغلب بین ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ مگاوات برق تولید میکنند، بسیار کمتر است.
ویژگی کلیدی SMRها در این است که اجزای آنها برای تولید کارخانهای و مونتاژ مدولار طراحی میشوند. این موضوع میتواند هزینه ساخت، زمان اجرا و پیچیدگی پروژه را کاهش دهد. همچنین، به دلیل ابعاد کوچکتر، این راکتورها برای استقرار در مکانهایی با محدودیت اتصال به شبکه، مانند مناطق دورافتاده یا سایتهای صنعتی بزرگ، مناسبترند.
از نظر فناوری، چهار دسته اصلی راکتورهای SMR شامل موارد زیر هستند:
- راکتورهای آب سبک
- راکتورهای نوترون سریع
- راکتورهای دمای بالای کندشونده با گرافیت
- راکتورهای نمک مذاب
SMR و آینده برق
با رشد مصرف برق، بهویژه بهدلیل توسعه هوش مصنوعی، مراکز داده، برقیسازی صنعت و افزایش تقاضای شبکه، SMRها بیش از گذشته وارد گفتوگوهای سیاستگذاری انرژی شدهاند. برای دولتها و شرکتهای برق، رصد این پروژهها در تصمیمگیریهای مرتبط با امنیت انرژی، پایداری شبکه و مسیرهای کربنزدایی اهمیت دارد.
جایگاه ایران در SMR
بررسی منابع معتبر نشان میدهد که در حال حاضر سند رسمی و قابلاتکای عمومی از سوی IAEA که ایران را در میان کشورهای دارای پروژه SMR پیشرفته یا در حال ساخت قرار دهد، در دسترس نیست. در صفحههای عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره SMRها، کشورهایی مانند آرژانتین، چین و روسیه در پروژههای پیشرفته ذکر شدهاند، اما نام ایران در این فهرست دیده نمیشود.
در مقابل، یک گزارش صنعتی غیررسمی در سپتامبر ۲۰۲۵ از امضای تفاهمنامه میان ایران و روساتم درباره SMR خبر داده بود، اما این خبر تأیید رسمی IAEA را به همراه نداشت و باید بهعنوان یک گزارش ثانویه و نه سند قطعی در نظر گرفته شود.
بنابراین، اگر معیار را اطلاعات عمومی و مستند بینالمللی بگیریم، ایران فعلاً در میان بازیگران اصلی بازار جهانی SMR قرار ندارد و نسبت به کشورهایی مانند آمریکا، کانادا، بریتانیا، چین و روسیه فاصله معناداری دارد.
جمعبندی
گزارش Visual Capitalist نشان میدهد که توسعه SMRها وارد مرحله رقابت جدی کشورها شده است. آمریکا با ۲۸ اعلام مکان، پیشتاز مطلق این حوزه است و پس از آن کانادا و بریتانیا قرار دارند. در سطح جهانی، SMRها میتوانند یکی از مسیرهای اصلی برای تأمین برق پاک، پایدار و قابلاتکا باشند. اما در مورد ایران، شواهد رسمی و عمومی هنوز از وجود یک پروژه SMR پیشرفته یا ساختوساز تثبیتشده حکایت نمیکند.
